Wikipedia:Ukens artikkel

Fra Wikipedia, den frie encyklopedi
Hopp til navigering Hopp til søk
Våre beste artikler
Ukens artikkel: det beste fra vår egen wiki
- og et skandinavisk samarbeid


Ukens artikkel er en bolk på forsiden som blir oppdatert en gang i uken med de første avsnittene fra en spesielt god artikkel fra vår Wikipedia, sammen med et bilde.

Hvordan velges ukens artikkel? Artiklene velges blant våre Utmerkede artikler, Anbefalte artikler og Gode lister og portaler. Alle som vil kan foreslå en artikkel som ukens artikkel; du skriver inn ditt forslag på en ledig diskusjonsside under årsoversikten over forslag. Her kan du også kommentere andres forslag. Sjekk på forhånd på artikkelens diskusjonsside om artikkelen ikke allerede har vært Ukens artikkel. En oversikt over mulige artikler finner du her.

Skandinavisk samarbeid. De skandinaviske wikipedia-utgavene samarbeider om å vise fram gode artikler på hverandres forside. Disse artiklene kopieres fra våre nabospråks-wikipediaer, på bakgrunn av valg av ukens artikkel som allerede er gjort der.

fra da | til da | fra nn | til nn | fra sv (evt.)

Ukens artikkel[rediger kilde]

til da | til nn | til sv

Den nåværende versjonen av denne bolken på forsiden er:

Tyndall var professor ved Royal Institution i 34 år

John Tyndall (1820–1893) var en irsk fysiker som gjorde betydelige bidrag innenfor flere forskjellige felter, spesielt elektromagnetisk stråling og atmosfærefysikk.

Han ble første gang kjent da han i 1850-årene utførte studier vedrørende diamagnetisme. Senere gjorde han oppdagelser innenfor infrarød stråling, og dette sett i sammenheng med de fysiske egenskapene til luft. Tyndalls bøker ga et bredt publikum innsikt i banebrytende oppdagelser innenfor eksperimentell fysikk på 1800-tallet.

Han deltok i viktoriatidens debatt vedrørende evolusjonsteorien, og skillet mellom tro og vitenskap. Han var også en pioner innenfor fjellklatring. Les mer her

visdiskutérrediger

Neste ukes bolk er:

Giuseppe Conte har vært Italias statsminister siden 1. juni 2018.

Liste over Italias statsministre begynner i 1861 og omfatter regjeringsledere i kongedømmet Italia (til 1946) og republikken Italia (fra 1946).

Statsministeren utnevnes av presidenten, og leder regjeringens arbeid. Regjeringen er avhengig av tillit i begge kamre av Italias parlament. Statsministeren kan ikke avskjedige de øvrige ministrene, eller overstyre dem i politiske spørsmål. Selv om tittelen oversettes til norsk som statsminister, er den direkte oversettelsen fra italiensk president for rådet av ministre.

Til tross for hyppige regjeringsskifter i etterkrigstida, har italiensk politikk vært preget av stabilitet. Det kristeligdemokratiske Democrazia Cristiana (DC) blei i 1946 landets største parti, og deltok i samtlige regjeringer fram til 1994. Silvio Berlusconi er den statsministeren som har sittet lengst siden 1946. Les mer her

visdiskutérrediger

Ukens nynorsk-artikkel[rediger kilde]

hent fra nn

Den nåværende versjonen av denne bolken på hovedsiden er:

Teikningar av ulike fugleegg frå British Museum

Eggemysteriet er ein teikneserie med Donald Duck, skriven og teikna av Carl Barks. Teikneserien vart utgjeven i 1949 under tittelen Lost in the Andes! og handlar om Donald og nevøane hans, Ole, Dole og Doffen, som reiser til Andesfjella for å finna opphavet til mystiske firkanta egg dei oppdaga på eit museum.

Teikneserien kom ut i Noreg i bladet Donald Duck & Co nr. 13–17 våren 1963, som er publisert på bokmål, og vekte åtgaum for bruken av nynorsk i omsetjinga. Firkantfolket i historia snakkar nynorsk med vossasvip, som dei lærte av ein oppdikta professor frå Voss. Enkelte nynorskfolk tok det ille opp at språket vart knytt til eit snodig folk i ein avsides landsby og på denne måten gjort til lått. Donald-nummera med firkantfolket vart same året tekne av hyllene i bibliotek i Oslo, etter fleire protestar.

Eggemysteriet er i dag mellom dei mest kjende Donald Duck-historiene og er rekna som ein teikneserieklassikar. Don Rosa likte historia såpass mykje at han laga to relaterte teikneseriar – The Son of the Sun («Solens sønn») og Return to Plain Awful («Tilbake til Gufseplassen»), ein oppfølgjar til Eggemysteriet. Les meir …

Vis alene

Neste ukes bolk er:

Pesta i trappen av Theodor Kittelsen

Svartedauden var ein zoonotisk pandemisk sjukdom under mellomalderen som i gjennomsnitt tok livet av kvar tredje person i Europa og så godt som alle som vart smitta. Den ålment aksepterte teorien er at svartedauden var eit særs omfattande utbrot av pest. Sjukdommen fekk truleg namnet sitt frå byllane og dei mørke flekkane som vart danna på huda til dei som var smitta.

Pestutbrotet byrja i Kina-regionen i 1334 og spreidde seg gradvis vestover gjennom dei etablerte handelsvegane, som fungerte som sambindingar mellom aust og vest. Året 1346 var pesten framme i Egypt og Syria, for deretter å nå Europa gjennom Krim. Våren 1347 kom pesten til Konstantinopel og på hausten nådde han Messina på Silicia. Svartedauden kom truleg til Noreg i 1349. Samtidige rapportar fortel at pesten kom til Bergen med eit skip frå England, og at pesten også nådde Stavanger, Trondheim og Austlandet. Svartedauden førte truleg til at folketalet i Noreg vart halvert. Les meir …

nndasv

Ukens danske artikkel[rediger kilde]

Ukens danske artikkel. Arkiv: 2005 · 2006 · 2007 · 2008 · 2009 · 2010 · 2011 · 2012 · 2013 · 2014 · 2015 · 2016 · 2017 · 2018 · 2019 · 2020
hent fra da

Den nåværende versjonen av denne bolken på forsiden er:

Johannes V. Jensen, 1944.

Johannes V. Jensen (1873–1950) var en dansk forfatter, der i 1944 modtog Nobelprisen i litteratur.

Jensen voksede op i Farsø i Himmerland som søn af en dyrlæge. Han drog i 1893 til København for at studere medicin. Ved siden af arbejdede han som journalist og fik udgivet sine første romaner. Efter tre års studier opgav han dette for at hellige sig forfattergerningen fuldt ud.

Hans første store roman var Kongens fald (1900-01), der i eftertiden er blevet meget rost. Således blev den ved det seneste århundredskifte af to store dagblade kåret til 1900-tallets bedste danske roman, og den indgår i Kulturkanonen. Af andre værker kan nævnes romancyklussen Den lange rejse (1912-23), og hans mange kortprosaudgivelser med rod i hans fødeegn under fællestitlen Himmerlandshistorier.

Endvidere var han en flittig oversætter, der blandt andet oversatte forfattere som Whitman og Kipling til dansk. Dertil kommer danske udgaver af Islandske sagaer. Læs mere

Vis alene

Neste ukes bolk er:

Solsystemet med Solen, de indre planeter, Asteroidebæltet, de ydre planeter, det største objekt i Kuiperbæltet dværgplaneten Pluto og en komet. Billedet er langt fra de korrekte størrelsesforhold.

Solsystemet består af Solen og de himmellegemer, som den binder til sig gennem sin gravitation. Solsystemet har sin oprindelse i et gravitationelt kollaps af en gigantisk gas- og støvsky for 4,6 milliarder år siden.

Rundt om Solen kredser en række objekter i en næsten flad elliptisk skive. Med undtagelse af Solen finder man det meste af Solsystemets masse i de otte planeter, med omløbsbaner, der næsten er cirkulære. De fire indre planeter kaldes klippeplaneter og består mest af sten og metal. De fire ydre planeter kaldes gaskæmper, og de består mest af brint og helium.

Der findes to områder med småplaneter: Asteroidebæltet og Kuiperbæltet. I disse bælter findes de fem specielle objekter: Ceres, Pluto, Haumea, Makemake og Eris. Endvidere findes der grupper af mindre stykker såsom kometer, kentaur-asteroider og interstellart medium. Læs mere

dannsv

Utvalgt svensk artikkel[rediger kilde]

Utvalgt svensk artikkel velges ut blant de artikler som er ukens utvalgte på svensk wikipedia: her.

Den nåværende versjonen av denne bolken på forsiden er:

Stockholms stadshus är ett exempel på svensk nationalromantik.

Arkitekturen i Stockholm har präglats av stadens speciella läge mellan Mälaren och Östersjön, av Hansan, av stormaktstiden och industrialismen, av funktionalismen, av spårvagnens, bilens och tunnelbanans framfart samt av en stark vilja att forma staden till en för sin tid modern levnadsplats.

Utländska trender kom vanligtvis lite senare till Sverige och anpassades då till svensk smak och svensk tradition, där exempelvis neoklassicism blev till svensk gustaviansk stil och 1920-talsklassicism med art déco blev till en egen stilriktning, Swedish grace.

Stockholms historiska bebyggelse är i stort bevarad, mycket beroende på att staden undsluppit förstöring genom krig, som drabbat så många andra städer i Europa. Sedan år 2010 arrangerar Stockholms stad en för allmänheten öppen tävling om Årets Stockholmsbyggnad. Läs mer…

Vis alene

Neste ukes bolk er:

Qin Shi Huangdis mausoleum

Qin Shi Huangdis mausoleum är ett gravkomplex för Kinas första kejsare Qin Shi Huangdi som dog år 210 f.Kr. Det är placerat ca 30 km öster om centrala Xi'an i Shaanxiprovinsen. Graven består av en pyramidformad kulle omgiven av en gravgård och flera andra intilliggande monument.

Graven är mest känd för Terrakottaarmén som år 1974 hittades ca två km öster om graven, men det finns även flera extraordinära fynd precis i gravens närområde. Gravpyramiden tros kunna innehålla en av världshistoriens intressantaste arkeologiska skatter, men den är ännu inte utgrävd. Graven uppfördes under 36 år och färdigställdes efter kejsarens död 210 f.Kr. Qin Shi Huangdis mausoleum är världens största underjordiska mausoleum.

Sedan 1987 är Qin Shi Huangdis mausoleum listat av Unesco som världsarv. Läs mer…

svdann

Uke 17[rediger kilde]

Ukens artikkel nowiki nnwiki dawiki svwiki
Ukens artikkel på nynorsk nowiki nnwiki dawiki svwiki
Ukens danske artikkel nowiki nnwiki dawiki svwiki
Utvalgt svensk artikkel nowiki nnwiki dawiki svwiki

Uke 18[rediger kilde]

Ukens artikkel nowiki nnwiki dawiki svwiki
Ukens artikkel på nynorsk nowiki nnwiki dawiki svwiki
Ukens danske artikkel nowiki nnwiki dawiki svwiki
Utvalgt svensk artikkel nowiki nnwiki dawiki svwiki